Κατόπιν συνεργασίας της αρμόδιας επιτροπής της ΕΛΜΟΤΟ για θέματα οδικής ασφάλειας με τον νομικό σύμβουλο της Ομοσπονδίας κ. Θεόδωρο Γαζούλη και τον σύμβουλο της για θέματα οδικής ασφάλειας κ. Αθανάσιο Χούντρα σας παρουσιάζουμε ακολούθως σχόλια, απόψεις και παρατηρήσεις σχετικά με τις πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν στον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Νόμος 5209/2025 – ΦΕΚ 100/Α/13-6-2025).
Η Ελληνική Μοτοσυκλετιστική Ομοσπονδία (ΕΛΜΟΤΟ) τάσσεται υπέρ της πρόληψης στον τομέα της οδικής ασφάλειας, της τήρησης του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και της εύλογης ποινής, ιδίως για τις ακραίες παραβάσεις.
Η Ελληνική Μοτοσυκλετιστική Ομοσπονδία (ΕΛΜΟΤΟ) αντιτάσσεται σθεναρά στα εξής:
- Στις άδικες κυρώσεις του ΚΟΚ (πρόστιμο 75€ και αφαίρεση του διπλώματος οδήγησης για 20 ημέρες) για στάθμευση δίκυκλου σε πεζοδρόμιο, όταν εμφανώς δεν συνεπάγεται παρακώλυση των πεζών (ούτε βρίσκεται φυσικά σε διάδρομο τυφλών, ράμπα ΑΜΕΑ κλπ.).
- Στις μη ρεαλιστικές ρυθμίσεις για την διήθηση δίκυκλων, η παράβαση των οποίων συνεπάγεται πρόστιμο 30€ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 10 ημέρες. Στην πράξη ο νέος ΚΟΚ μας κάνει παραβάτες «με το ζόρι» αγνοώντας ότι το δίκυκλο συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος και στην μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, όπως αποδεικνύουν σοβαρές έρευνες.
- Στις δρακόντειες κυρώσεις για υπέρβαση του ορίου ταχύτητας (το οποίο ο νέος ΚΟΚ μειώνει κατά 40% στις πόλεις) έστω και για 5 χλμ./ώρα.
- Στην απουσία κατάλληλης δικαστικής προστασίας για τους οδηγούς και τους
αναβάτες. Αναφερόμαστε στην αφαίρεση της δυνατότητας αμφισβήτησης της
παράβασης σε πταισματοδικείο (δυνατότητα που υπήρχε παλαιότερα).
Επί αυτών έχουμε να σχολιάσουμε και να προτείνουμε τα εξής:
ΘΕΜΑ 1
Κυρώσεις του ΚΟΚ, άρθρο 38 που ορίζει πρόστιμο 75€ και αφαίρεση του διπλώματος οδήγησης για 20 ημέρες για στάθμευση δίκυκλου σε πεζοδρόμιο.
Σχόλιο:
Πρόκειται εμφανώς για άστοχη προσέγγιση, καθώς βάλλει επί του συνόλου με αφορμή μία μερίδα μοτοσυκλετιστών που όντως δημιουργεί πρόβλημα.
Το επιχείρημα ότι η μοτοσυκλέτα αποτελεί μέρος της λύσης στο καθημερινά διογκούμενο πρόβλημα της κυκλοφορικής συμφόρησης μίας μεγαλούπολης, έχει εκφραστεί ήδη και είναι κοινώς αποδεκτό.
Με αυτό το δεδομένο, το εν λόγω άρθρο λειτουργεί αποτρεπτικά στη χρήση δικύκλων, καθώς οι δυνατότητες στάθμευσης είναι εξαιρετικά περιορισμένες για αυτά. Για κάθε δίκυκλο που δεν χρησιμοποιείται, αυτόματα ένα ακόμη αυτοκίνητο προστίθεται στον κυκλοφοριακό ιστό.
Η πρόταση είναι οι κυρώσεις του Κ.Ο.Κ. να επιβάλλονται στις περιπτώσεις όπου παρεμποδίζεται καθ’ οιοδήποτε τρόπο η διέλευση πεζών και ακόμη μεγαλύτερο όταν η στάθμευση έχει γίνει επί των διαγραμμίσεων κίνησης τυφλών ή ράμπες ΑΜΕΑ. Κάτι τέτοιο άλλωστε οριζόταν ήδη στον προηγούμενο ΚΟΚ, στο άρθρο 34, ως Γενική αρχή: Στάση/στάθμευση επιτρέπονται αν δεν προκαλούν κίνδυνο/παρακώλυση και χωρίς απαγορευτικές πινακίδες (π.χ. σε πεζοδρόμια άνω των 2 μέτρων με τα δίκυκλα να σταθμεύουν παράλληλα με τον δρόμο).
Συνεπώς έστω και σιωπηρά – όπως συμβαίνει σε πλείστες άλλες περιπτώσεις – θα πρέπει να επιτρέπεται η στάθμευση των δικύκλων επί των πεζοδρομίων, εφόσον αυτά τοποθετούνται σε σημεία όπου δεν εμποδίζουν την απρόσκοπτη κίνηση των χρηστών των πεζοδρομίων
Με την απόλυτη έκφραση του εν λόγω άρθρου, γεννάται ένα παράδοξο που οδηγεί σε αδικία και μεροληπτική αντιμετώπιση. Ως προς τον όγκο επί του εδάφους και την παρεμπόδιση επί των πεζοδρομίων, μία μοτοσυκλέτα συγκρίνεται ευθέως με ένα ποδήλατο και ένα όχημα ΕΠΗΟ, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο εν λόγω άρθρο. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας, τα ηλεκτρικά ποδήλατα αποκτούν θέση στην αστική κυκλοφορία και αντίστροφα, ηλεκτρικές μοτοσυκλέτες αποκτούν τα ίδια πλεονεκτήματα.
Το Άρθρο 44 ορίζει ότι οι οδηγοί ποδηλάτων και ΕΠΗΟ πρέπει να κατεβαίνουν και να τα σπρώχνουν βαδίζοντας αν προκαλούν εμπόδιο ή κίνδυνο για πεζούς (π.χ. σε πεζοδρόμια – ΣΣ: επομένως επιτρέπει τη χρήση των πεζοδρομίων). Σε χώρους πεζών, κινούνται με ταχύτητα πεζού και δίνουν προτεραιότητα (ΣΣ: επομένως επιβεβαιώνει την δυνατότητα χρήσης των πεζοδρομίων).
Ο νέος ΚΟΚ περιλαμβάνει ρητά τα ποδήλατα και τα ηλεκτροκίνητα δίκυκλα (ως ΕΠΗΟ), με έμφαση σε ασφαλέστερη χρήση και αποφυγή εμποδίων σε πεζούς (ΣΣ: επομένως και πάλι επιτρέπει τη χρήση των πεζοδρομίων).
Οι αλλαγές προάγουν πιο οργανωμένη στάθμευση, π.χ. ενθαρρύνοντας κάθετη τοποθέτηση σε σημασμένους χώρους για εξοικονόμηση χώρου, ενώ οι δήμοι μπορούν να ορίσουν ειδικές ζώνες (π.χ. σε πλατιά πεζοδρόμια) με σήμανση.
Συνεισφέροντας στους ίδιους στόχους προς «εξοικονόμηση χώρου», μπορούν κάλλιστα να αξιοποιηθούν περιοχές επί των πεζοδρομίων για στάση και στάθμευση δικύκλων, χωρίς ουδόλως να ενοχλούν. Ενδεικτικά ανάμεσα σε δέντρα, σταθερά στοιχεία, ζαρντινιέρες, ανάμεσα σε κολώνες όπου τα πεζοδρόμια πραγματοποιούν εσοχές και στα «τυφλά σημεία», όπου δεν κλείνουν εισόδους καταστημάτων και οικιών κα.
ΠΡΟΤΑΣΗ:
Χρειάζεται διαμόρφωση και διευκρίνηση ώστε να αρθούν οι προφανείς αδικίες, οπότε όλα τα δίκυκλα, ποδήλατα μοτοσυκλέτες και ΕΠΗΟ, να έχουν την ίδια δυνατότητα χρήσης των πεζοδρομίων για τη στάθμευσή τους.
Με δεδομένο πάντα ότι η στάθμευσή τους δεν συνεπάγεται παρακώλυση των πεζών (ούτε βρίσκεται φυσικά σε διάδρομο τυφλών, ράμπα ΑΜΕΑ κλπ.).
ΘΕΜΑ 2
Ρυθμίσεις για την διήθηση δίκυκλων, η παράβαση των οποίων συνεπάγεται πρόστιμο 30€ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 1Ο ημέρες.
Σχόλιο:
Η διήθηση είναι νομοθετημένη και οριοθετημένη εδώ και μία 1Οετία στο εξωτερικό, ενώ σχετικές μελέτες στην Αυστραλία και την πολιτεία της Καλιφόρνια των ΗΠΑ, έδειξαν μείωση των ατυχημάτων μετά την εφαρμογή του μέτρου. Επίσης έχει νομοθετηθεί εδώ και 25 χρόνια στην Αυστρία, χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο νέος ΚΟΚ (Νόμος 5209/2025) εισάγει για πρώτη φορά ρητή ρύθμιση για τη διήθηση (lane filtering) των δίκυκλων μοτοποδηλάτων και μοτοσυκλετών χωρίς καλάθι, στο Άρθρο 17 («Κίνηση οχημάτων σε λωρίδες»), με έμφαση στην ασφάλεια και περιορισμένες συνθήκες, όπου ορίζει ότι η διήθηση επιτρέπεται μόνο όταν:
· Η κυκλοφορία είναι πυκνή, τα οχήματα καταλαμβάνουν ολόκληρο το οδόστρωμα και κινούνται με την ταχύτητα του προπορευόμενου (πρακτικά, σε ακινητοποιημένη ή πολύ αργή κυκλοφορία)
Εδώ πρέπει να οριστεί σαφέστερα τί σημαίνει «πολύ αργή κυκλοφορία». Στις πρωτοπόρες χώρες που σημείωσαν μείωση ατυχημάτων, τα όρια ταχύτητας των αυτοκινήτων στα οποία επιτρέπεται στις μοτοσυκλέτες να κάνουν διήθηση (Filtering ή lane splitting) είναι σαφή:
Στην Αυστραλία (από το 2014) το όριο κίνησης των αυτοκινήτων είναι έως 30 χαω.
Στην Καλιφόρνια (από το 2016) δεν ορίζεται σαφώς όμως εξάγεται συμπερασματικά και πιο εύστοχα, καθώς η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα μοτοσυκλέτας που κάνει διήθηση είναι τα 50 χλμ./ώρα (48,8 για την ακρίβεια που είναι τα 30 μίλια/ώρα) και η μέγιστη επιτρεπόμενη ΔΙΑΦΟΡΑ ταχύτητας μεταξύ των οχημάτων είναι 25 χλμ./ώρα.
Επομένως η μοτοσυκλέτα μπορεί να κάνει διήθηση ακόμη κι αν τα αυτοκίνητα κινούνται με 45 χλμ./ώρα, αρκεί η διήθηση να γίνεται με +5 χλμ./ώρα, ήτοι έως 50 χλμ./ώρα, που είναι και το όριο ταχύτητας εντός κατοικημένης περιοχής/αστική κυκλοφορία. Αν τα αυτοκίνητα είναι ακίνητα η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα διήθησης είναι τα 25 χλμ./ώρα, εάν κινούνται με 1Ο χλμ./ώρα τότε η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα διήθησης είναι τα 35 χλμ./ώρα κλπ.
Σημειώνεται ότι στην Αυστρία ο νόμος αναφέρει «όταν τα οχήματα είναι ακινητοποιημένα ή κινούνται με πολύ μικρή ταχύτητα =< 20 χλμ./ώρα»
Η θέση της ΕΛ.ΜΟΤ.Ο είναι να επιτρέπεται η διήθηση σε όλους τους δρόμους.
Η ΥΠΕΡΒΑΛΛΟΥΣΑ ταχύτητα του δικύκλου που κάνει διήθηση σε σχέση με το αυτοκίνητο που κινείται σε στοίχους, να μπορεί να είναι μέχρι +20 χλμ./ώρα. Άρα εάν τα αυτοκίνητα κινούνται με 20 χλμ./ώρα η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα διήθησης είναι τα 40χλμ/ώρα.
· Οι οδηγοί πρέπει να έχουν αναμμένα τα φώτα διασταύρωσης, να παραχωρούν προτεραιότητα, να τηρούν ασφαλή πλευρική απόσταση από άλλα οχήματα, να μειώνουν ταχύτητα και να ακινητοποιούνται αν χρειάζεται για αποφυγή κινδύνου.
Συμπληρωματικά θα πρέπει να αναφέρουμε ότι στην πραγματικότητα η πιο επικίνδυνη συνθήκη για τη διήθηση είναι όταν αυτή πραγματοποιείται ανάμεσα σε ακινητοποιημένα αυτοκίνητα. Είναι η συνθήκη όπου ένας πεζός ή και ένας αδέσποτος σκύλος ακόμη, θα διασχίσουν τον δρόμο εκτός διάβασης, ένας οδηγός αυτοκινήτου θα ανοίξει την πόρτα του για να αδειάσει το τασάκι του ή να βγάλει το μπουφάν του, ένας επιβάτης θα ανοίξει την πόρτα για να αποβιβαστεί, σενάρια που κάθε μοτοσικλετιστής αντιμετωπίζει καθημερινά.
Επομένως περιορίζοντας την διήθηση στα ακινητοποιημένα οχήματα, αυξάνεται κατακόρυφα η έκθεση των οδηγών δικύκλων σε κινδύνους.
ΠΡΟΤΑΣΗ:
Να γίνει αναδιατύπωση σχετικά με τη διήθηση στα επίμαχα θέματα, ταχύτητας και συνθηκών:
· Η διήθηση επιτρέπεται μόνο όταν η κυκλοφορία είναι πυκνή, τα οχήματα καταλαμβάνουν ολόκληρο το οδόστρωμα και κινούνται με την ταχύτητα του προπορευόμενου.
· Η ταχύτητα του δικύκλου δεν υπερβαίνει τα +20 χλμ./ώρα (επιπλέον) της ταχύτητας (η οποία θα είναι μικρή, δηλαδή έως 20 χλμ./ώρα) των οχημάτων στα οποία πραγματοποιεί τη διήθηση.
· Οι οδηγοί πρέπει να έχουν αναμμένα τα φώτα διασταύρωσης, να παραχωρούν προτεραιότητα, να τηρούν ασφαλή πλευρική απόσταση από άλλα οχήματα, να μειώνουν ταχύτητα και να ακινητοποιούνται αν χρειάζεται για αποφυγή κινδύνου.
Συμπληρωματικά και για λόγους ασφαλείας, θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει και ότι:
· Με ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να γίνεται μεταξύ στοίχου αυτοκινήτων και πεζοδρομίων για ενδεχόμενες κακοτεχνίες των δρόμων, φρεάτια κλπ.
· Απαγορεύεται η διήθηση σε οδούς έξω από σχολικές μονάδες και επί σημασμένων διαβάσεων πεζών όπου οι πεζοί έχουν προτεραιότητα.
· Θα πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και με υποχρεωτική στάση (STOP) όταν διασχίζουν διασταυρώσεις οδών όπου τα ακινητοποιημένα οχήματα έχουν αφήσει χώρο ώστε να μην μπλοκάρουν τη διασταύρωση.
ΘΕΜΑ 3
Σχετικά με τις δρακόντειες κυρώσεις για υπέρβαση του ορίου ταχύτητας (το οποίο ο νέος ΚΟΚ μειώνει κατά 40% στις πόλεις) έστω και για 5 χλμ./ώρα.
Σχόλιο:
Το μέτρο καταδεικνύει μια αγωνία για την τήρηση των ορίων ταχύτητας ειδικά μέσα στις πόλεις, προσέγγιση που είναι απόλυτα λογική και ευπρόσδεκτη.
Ωστόσο θα πρέπει να ληφθούν υπόψη μερικοί παράγοντες ώστε τα όρια της απόκλισης να εκλογικευτούν και η ανοχή να διευρυνθεί. Οι λόγοι που επιβάλλουν κάτι τέτοιο είναι αρκετοί, με σημαντικότερους τους εξής:
Η υπερβολική αγωνία της ρύθμισης της ταχύτητας με «ακρίβεια χιλιομέτρου/ώρα» απαιτεί σημαντικό μέρος από την προσοχή του οδηγού που κοιτώντας διαρκώς το κοντέρ του, είναι πολύ εύκολο να μειώσει την προσοχή του στο δρόμο και στους διάχυτους ελλοχεύοντες κινδύνους. Γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ατύχημα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από την ταχύτητα.
Τα σύγχρονα αυτοκίνητα έχουν εξαιρετική ηχομόνωση και η αίσθηση της ταχύτητας είναι σημαντικά μειωμένη. Επομένως ο οδηγός για να μην ξεγελαστεί θα πρέπει να έχει διαρκώς τον νου του στο κοντέρ. Άρα μπορεί να μην δει έναν οδηγό δικύκλου.
Ακόμη περισσότερο, τα ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα που έχουν πολύ ισχυρότερες επιταχύνσεις και ταυτόχρονα χαμηλότερα επίπεδα θορύβου στην καμπίνα των επιβατών. Πόρρω δε καθώς στερούνται μηχανικού κιβωτίου που επίσης θα έδινε δίνει πολύ σαφέστερη αίσθηση για την ταχύτητα κίνησης, ανάλογα με τη σχέση στο κιβώτιο ταχυτήτων.
Η φθορά των ελαστικών μπορεί να δώσει απόκλιση στις ενδείξεις, όπως και οι ίδιες οι ενδείξεις μπορούν να αποκλίνουν από την πραγματικότητα. Επίσης η αλλαγή ελαστικών σε μοτοσυκλέτες διπλής χρήσης, On-Off όπως λέγονται με προσανατολισμό σε χρήση και σε χώμα, παρά τις ίδιες διαστάσεις, έχουν παχύτερο πέλμα άρα και μεγαλύτερη διάμετρο. Αυτό σημαίνει χαμηλότερη ένδειξη στο όργανο της, άρα παραπλανητική πληροφόρηση. Το θέμα είναι τόσο περίπλοκο ώστε οι ίδιες οι εταιρείες οχημάτων οδηγούνται σε εσκεμμένες παρεκκλίσεις ενδείξεων και μάλιστα με παραλλαγές:
Απόκλιση έως 10% προς τα επάνω ή 1Ο χλμ./ώρα περισσότερο, ώστε να αποφευχθούν διενέξεις με τον Νόμο για τις περιπτώσεις παραβάσεων. Ωστόσο σε αυτή την περίπτωση η αυστηρότητα σε πολύ χαμηλές ταχύτητες όπως των 30 χλμ./ώρα μπορεί να οδηγήσει σε απόκλιση έως και 33% (10 χλμ./ώρα στα «αμελητέα» 30 χλμ./ώρα).
Αν κάποιος κινείται με ένδειξη ταχύτητας από δορυφόρο (GPS) που πλέον είναι πολύ διαδεδομένη, υπάρχει σαφής απόκλιση όταν κινείται σε οδούς με κλίση, καθώς αναγνωρίζει οριζόντια κίνηση (μικρότερη) κι όχι την πραγματική απόσταση. Για όλους αυτούς τους λόγους, κάποιες εταιρείες προκειμένου να δώσουν ακρίβεια στις ενδείξεις τους, συνυπολογίζουν μετρήσεις που προέρχονται από τον κινητήρα, το GPS αλλά και την περιστροφή των τροχών.
Τέλος, θα πρέπει να συνυπολογιστεί και η απόκλιση των ίδιων των οργάνων μέτρησης από την πλευρά της πολιτείας, που ορίζονται διεθνώς σε 3% σε σταθερά όργανα και 7% σε κινητά όργανα.
Αν όλα αυτά αθροιστούν προς την ίδια κατεύθυνση, μπορούν εύκολα να φέρουν άδικο πρόστιμο και διοικητικές κυρώσεις σε έναν οδηγό.
ΠΡΟΤΑΣΗ:
Καθώς δεν ορίζεται ρητά κάποιο όριο «ανοχής» στον νέο ΚΟΚ, να αναφερθεί ότι:
· Για την επιβολή προστίμου θα υπολογίζονται οι ενδεχόμενες αποκλίσεις των οργάνων μέτρησης και άλλων συνθηκών που επηρεάζουν την ακρίβεια της μέτρησης, ΑΛΛΑ μέχρι του ποσοστού 10% ή των 1Οχλμ/ώρα, ό,τι από τα δύο είναι ευνοϊκότερο για τον οδηγό.
Αυτό «επιτρέπει» τα μικρά και ακούσια λάθη, δίνει αίσθηση δικαίου και ταυτόχρονα κάνει αποδεκτή την αυστηροποίηση των μεγαλύτερων αποκλίσεων, που το πιθανότερο να γίνονται με επίγνωση από τον οδηγό.
Υπογραμμίζουμε ότι τα όρια ταχύτητας πρέπει να είναι εύλογα.
ΘΕΜΑ 4
Απουσία κατάλληλης δικαστικής προστασίας για τους οδηγούς και τους αναβάτες, καθώς αφαιρέθηκε η δυνατότητα αμφισβήτησης της παράβασης σε πταισματοδικείο (δυνατότητα που υπήρχε παλαιότερα).
Σχόλιο:
Σύμφωνα με το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), δικαίωμα δικαστικής προστασίας πρέπει να υπάρχει σε κάθε περίπτωση και για όλους.
Επίσης υπάρχει και το Δίκαιο της ανάγκης με βάση το οποίο όταν διακυβεύεται η ανθρώπινη ζωή επιτρέπονται παραβάσεις του ΚΟΚ (υπέρβαση ορίου ταχύτητας, παράνομη στάθμευση κλπ.). Άρα ναι στην δικαστική προστασία που υπήρχε παλαιότερα, με βελτιώσεις.
Επιτροπή Οδικής Ασφάλειας ΕΛΜΟΤΟ
Νομικός σύμβουλος ΕΛΜΟΤΟ
Θεόδωρος Γαζούλης
Σύμβουλος Οδικής Ασφάλειας ΕΛΜΟΤΟ
Αθανάσιος Γ. Χούντρας
